حاج قدیر جلیل زادگان فرزند حاج یوسف متولد سال 1310 یکی از شاعران خوش قریحه عاشورایی است که در دوره تحصیل از شاگردان ممتاز بوده با داشتن استعداد درخشان ، به تشویق پدر خویش به شغل آزاد روی آورد ولی از مطالعه در زمینه مسائل مذهبی ، اخلاقی و متون کلاسیک ادبیات فارسی و آذری غفلت نورزید . از 15 سالگی به شعر و شاعری دل بست و در میان شیوه های مختلف سخنوری ، مرثیه سرایی و سوگچامه پردازی را برگزید و در این مسیر از مکتب شعری پیشکسوتان بزرگ بویژه حاج یحیوی بهره ها برد و این امر در افزایش ملاحت بیان و بلاغت کلام و فصاحت پیامهای شاعرانه اش تاثیر گذاشت
انور اردبیلی در زمان حیات خود 10 جلد کتاب حاوی اشعار فارسی و ترکی آذری
به اسامی زیر به چاپ رساند :
جلوه عاشورا ـ انقلاب کربلا ـ مردان جاوید یا چهارده معصوم ـ یادگار انور ـ
پیام عزا ـ قیام زینب ـ حماسه شهدا ـ افق شهادت ـ فریاد خون ـ سیمای
عاشورا
ضمناً مجلدات 11 و 12 آثار نامبرده به نامهای صدای عاشورا و آخرین یادگار
توسط بازماندگان آن فقید سعید چاپ و منتشر شده است . استاد انور اردبیلی در
روز ششم اردیبهشت سال 1371 دچار سکته مغزی گردید و سرانجام در اول خرداد
همان سال دار فانی را وداع گفت .
یادش گرامی و روحش شاد
منبع
******
گلین اشکیله یازاق، یۆزده رموز-ی-مئحنی
باشلێیاق قاسیمێن آدیله بۇ گۆن سر سخنی
مجلیسه دعوهت ائدهک شخصاً ایمام-ی-حسنی
ساخلاسێن مد-ی-نظرده هر اۆرهک داغلێیانێ
واردی گؤرسۆن نقهدهر؛ قاسیمینین آغلێیانێ
گرم ائدیب قاسیمین عئشقی بیزی باشدان آیاقا
الیمیز یئتمیر افسوس اوْ حنالی اوْتاقا
حجلهگاهینده ایراده ائلییهک آغلاماقا
بۇ یئری خئیمهی-ی-شاه-ی-شُهدا فرض ائدهریک
قاره کؤینهکله موبارهکدی توْیۇن عرض ائدهریک
توْی لیباسون، کفهنه توْی گۆنۆ تبدیل ائتدون
مرگی پیشواز ائلهییب، جنگه زرهسیز گئتدون
ائی وفا مجلیسینین شمع-ی-فروزان شییهمی
یوسفه نیسگیل اوْلان طرّهسینین پیچ-وْ-خمی
اکبرین راه-ی-شهادهتده اوْلان همقدهمی
نامزد عئشقینی بئلمهرره یادیندان چێخادان
مجلیس-ی-وصلهتینی آتلار آیاقێندا تاپان
صبریده قوْیدۇ، زولیخانی عروسون حئیران
نیده سن گزدون، اوْ صحرانی گزیب سرگهردان
نیسگیلیزله دولۇدۇ سینهی-ی-صندوق جاهان
پشت-ی-پا وصله وۇرۇب، صبریله یۇمدۇز گؤزۆزۆ
دیللهره سالدێ زمانه نئجه گؤر توْی سؤزۆزۆ
قوْشار: انور اردبیلی
******
اهل-ی-اخبار مقاتیلده یازێب بۇ خبری
مرغ-ی-روحین ائشیدهن وقته سینیر بال-وْ-پری
یاندێران سؤزدۆ سالێر رقّته قلب-ی-بشری
شام ویرانه اوْلان گۆنده ورود اُسراء
یۆز وئریب قاسیم-ی-شهزادهیه بیر آیرێ بلا
خط-ی-سیر-ی-اُسراء دوْلمۇشۇدۇ میللتیله
هرزه عورتلریله، مردُم-ی-کم همّتیله
جشنه مشغولیدی شهر اهلی نه کیفیتیله
گه باخۇردێلا یوْلۇن ساغینه، گاهی سوْلۇنا
گؤزلری منتظریدی اُسرانین یوْلۇنا
ناگهان شهره ورود ائیلهدی بیر تیپ سوار
اُمراء اوّل-ی-صفده گؤرۆنۆب مست-وْ-خومار
ائتدی تشویق اوْ سرکردهلری فرقهی-ی-نار
مرحبا صوتی بلند اوْلدۇ گؤگه هر یاندان
مرکب اۆسته سئوینیب فخر ائلهدی شئمر-وْ-سنان
ازرقین زوجهسی بیر غرفه ده ائتمیشدی مقام
اُمرانین صفینه باخدێ اوْ ناپاک حرام
گؤرمهدی همسر-ی-خونخوارینی تئز ائتدی قیام
اوْلدۇ آگاه اوْ ملعونه طریقت خطره
غرفهنین پلّهلرین سرعتیله ائندی یئره
اؤزۆنۆ شئمر-ی-دغایه یئتیریب آلدێ خبر
هانێ ازرق؟ هانی اوْغلانلارێم ائی منبع-ی-شر
گؤرمۆرهم هئچ بیرینی ائیلیرهم اطرافه نظر
اؤزلرین شامه اوْلار، فکر ائلئییردیم یئتیرهر
سن کیمی هر بیریسی نئیزهده بیر باش گتیرهر
دئدی غفلتده سن عورت خبرون یوْخدۇ مگهر
دؤرد جاوان اوْغلۇوۇلان ارزقی ائی خاک سییهر(سیر)
بیر اوْن اۆچ سیننیده اوْغلان ولی مردانه سییهر
رمهی-ی-روبههه حمله ائله بیل شیر ائلهدی
بیربهبیر ییخدی یئره طُعمه-ی-شمشیر ائلهدی
دئدی عورت اؤزۆ بس نوْلدۇ اوْنۇن سؤیله منه
نئیلهدوز سیز منیم اوْغلانلارێمی اؤلدۆرهنی
دئدی آهۇ کیمی یێخدێق اوْنۇ دشت-وْ-دمنه
نیگهران اوْلما اوْقدری، اوْنا دگمیشدی یارا
عموسی ائیلییهبیلمیردی خییامه آپارا
دئدی گؤستهر یارالێ باشێنێ ائی هرزه روان
قاسیمین باشێن اوْنا شئمر-ی-لعین وئردی نیشان
اؤلدۆرۆبدۆر دئدی اوْغلانلارۇوۇ، باخ بۇ جاوان
یارهلی باشه اوْ ملعونه نظر ائتدی بیر آز
اینتیقام آلماسام الان دئدی قلبیم سوْیماز
قایێدێب منزیلینه قێزلارێنا قێلدێ خیطاب
بیخبرسیز بیزی بۇ جنگ ائلهییب خانه خراب
اینتیقامه اوْلۇن آماده دگیل موقع-ی-خواب
یۆزه گؤرمۆرسۆز آنوْز اشکینی حسرهتله الور(الیر)
آتا قارداشلارۇزۇ اؤلدۆرهنین باشێ گلور(گلیر)
دوْلدۇرۇن دامهنوزو سنگ-ی-عداوهتله هامۇز
پیشوازینه گئدین قصد اهانتله هامۇز
نئیزهنی دوْرهلئیین فیکر-ی-خییانتله هامۇز
سنگ باران ائلهیین باشێنێ مقصوده چاتێن
هر داشێکێ آتۇسۇز سعی ائلهیین محکم آتۇن
یاندێرێن ظلمون اوْدیلا اُسرانین جیگهرین
سێندێرێن غصّهلی بولبوللرینین بال-وْ-پرین
غرق-ی-اندوه ائلهیین خانه بئدوش عمّهلرین
یارهلهنمیش باشێنێن نئیزهده آرتسێن یاراسێ
ملهسین ناقه-ی-نوق اۆستۆنده پریشان آناسێ
یئتیریم بۇ سؤزۆ یاربّ نئجه پرده ایله باشا
بیلمیرهم ائتدیله حمله نئچه یاندان اوْ باشا
گؤزۆنۆ یۇمدۇ «سریه» باخا بیلمیری داشا
کیم دؤزهر ایستهدیگین گؤز قاباغێندا وۇرالار
بالا باشێن آنانێن اؤز قاباغێندا وۇرالار
اُسرا بیربیره دگدی، ائله سخت اوْلدۇ محن
سسلهنیب زینب-ی-کبرا باجۇن اؤلسۆن حسن
نه اوْلار، قاسیمیوی گؤرمهگه شامه گلهسن
یوْخدۇ ایمداده گلهن فیکریمیزه سن قالاسان
اوْغلۇوۇ بۇ داش آتانلارێن الیندهن آلاسان
داش آتان شخصلرین درک ائلهییبدیر عمهلین
بوْینۇنۇ چیگنینه حسرهتله قوْیۇب تازه گلین
قاره بختیم دئدی من بیربیرینه وۇردۇ الین
دوشمهنین ایندی فلهک گؤر نئجه قوّتلی قوْلۇن
هر طرهفدهن یۆزۆمه باغلادێلار، چاره یوْلۇن
رئشتهی-ی-عئشقی، عم اوْغلۇ! ائله فیکر ائتمه قێرام
باشۇوۇ داشلێیالار ساکیت-وْ-آرام اوْتۇرام
توْپراغا دَیمیر الیم، باشیمه توْپراق سوْوۇرام
یانێرام اوْدلانێرام، باشۇوا ائتدیگجه نظر
پر شیکهسته قۇشا تشبیههم الیمدهن نه گلهر؟
دؤزمیشهم شامه کیمی هر محنه دینمهمیشهم
زجر چوْخ قمچی وۇرۇب یوْلدا منه دینمهمیشهم
غرفهلردهن باشێما کۆل تؤکهنه دینمهمیشهم
چوْخدۇ دردیم نه روا آیرێ سیتهم باشلێیالار
من باخێرام نئزهنین اۆستۆنده سنی داشلێیالار
یوسئفیم غملی زولیخایه نیشان وئر اؤزۆوی
گؤزۆمه تیرهدی دونیا نه یۇمۇبسان گؤزۆوی
شامێن اهلی ائشیدیب اوْلما سنین توْی سؤزۆوی
اوْدۇر ایستیلله تسلّی اوْلا غم یوْلداشۇوا
داش آتێرلار سنه یا نُقل سپیرلر باشۇوا
کۆل ائدیب حیجلهمیزی آتهشیله اهل-ی-قیتال
نه دانێشدێم سنیله، اوْلدۇ نه گوفتاره مجال
نه گلینلر کیمی سالدێم باشێما قێرمێزێ شال
توْی گۆنۆ تئللریمی شانهی-ی-محنت دارادێ
دئمیرهم چوْخ سؤزۆ الآندا قۇلاغێم یارادێ
قوْشار: انور اردبیلی
******
علی سواره گئدیبسهن، ولی پیاده گلیبسـهن
اوْیان گؤرۆم ندی دردون، نییه عباده گلیبسهن
عبانی ردّ ائله یۆزدهن اوْ شمع-ی-حُسنی آلێشدێر
یامان گۆنۆمدۆ بیلیرسن، بۇ بینوانی دانێشدێر
یاروْندا واردێ اذیّت و یاکی چوْخ یوْرۇلۇبسان
یقین بۇ قدّ-ی-رسایه دگیبدیر اوْخ یوْرۇلۇبسان
آیاق طرفده اوْتۇردۇم تصوّر ائتمه یادام من
بۇ قانلێ چکمهلریوی گرهک اؤزۆم چێخادام من
سینهمین اۆسته قوْیام من بۇ قانه باتمێش آیاغۇن
دانێشدێرام سنی بلکه اؤپهم اوْ قانلێ دوْداغۇن
اۇتانێرام علی اکبر! آتام عبانی یۆزۆندهن
بۇ قاره معجریملهن سالام اوْ قانێ گؤزۆندهن
گرهک آیاق طرفونده اوْلا بۇ قلب-ی-شیکسته
بیبیلرون باخێر آخَر نئجه گلیم باشۇن اۆسته
کنیزدور بۇ مکاندان آنوْن نه عُذریله دۇرسۇن
کنیزلر گرهک اوْغلۇم آیاق طرفده اوْتۇرسۇن
تعجبم بۇ غمون قلبیمه شراره تؤکۆبدۆر
آتوْن بۇ قدّ-ی-رسانی نییه عبایه بۆکۆدۆر؟
بۇ نقشهنی بیلیرهم من، گلیبدی درده چکیبدیر
یارالێ سینوْون اۆسته عبانی پرده چکیبدیر
منی نظرده دۇتۇبدۇر و یا سکینهی-ی-زاری
بۇ فکریلهن کی مبادا گؤزۆم گؤره یارالارێ
باخێب عباسینه بیلدیم ولی نه قدری یاروْن وار
مگر سنین بدنونده سلامت عضو هاروْن وار
بۇ نوعیلهن کی آخان قان، ائدهر بۇ توْپراغێ گۆلنار
بئیله مشخّص اوْلۇر کی منیم ائویمی یێخێبلار
بلا تموج ائدیب گؤر گلیب هایانا چاتێبدێر
یقین سنی گتیرهنده، آتوْندا قانه باتێدێر
یارالانێبسان ائشیتدیم غم-وْ-ملالیله گلدیم
اؤزۆمده بیلمیرهم من، بۇرا نه حالیله گلدیم
قانادێ باغلێ اوْلان، قۇش کیمی بۇ یئرده سێخێلدێم
یوْل اۆسته بیر نئچه دفعه بۇرا گلینجه یێخێلدێم
قارا ساچێم کیمی دونیا اوْلۇبدۇ تیره گؤزۆمده
بیبیلرون منی گتدی یوْخۇدۇ طاقت اؤزۆمده
تعجب ائیلیرهم ای نژاد-ی-هاشمه فاخر
گلیب بۇرا نئجه چاتدێم نییه من اؤلمهدیم آخر
یانێر اۆرهک علی دۇر گؤر بۇ دربهدر نییه آغلار
جاوان اوْغۇللار آنانێ مگر بۇ نحویله یوْخلار
یۇخۇدۇ من گؤرۆرهم یا کی آشکاریدیر اکبر
عبا ایچینده کی سنسن بۇ حالیلهن گتدیلهر
سنی نه حالیله سالدێم یوْلا مینایه گئدهنده
عبا ایچنده گلیبسهن ولی خیامه گلهنده
قێزارمێسان گـۆلـه یاقـوتا اوْخشۇسـان نئجـه گـؤرسن
باخان دییهر توْی ائدیبسهن لیباس-ی-توْی گئیینیبسهن
قۇتارمێیان غم-وْ-دردیم سؤزۆم بۇقلبیده واردێ
جنازهوه یئتیشینجهک اینان کی زۆلفۆم آغاردێ
قاباغۇوا منی عفو ائت گلهنده گلمهدیم اکبر
حرمسراده اوْتۇردۇم اۆزۆمۆ بیلمهدیم اکبر
فدا اوْ گؤزلره لیلا، اوْیان اوْیان نه یاتێبسان
من-ی-فلک زدهنی اوْلما خاطروندهن آتێبسان
گؤزۆم عُذاریمه قانیاش تؤکه مجاز ائیلئیورسن
سسیم قۇلاقیوه یئتمیر و یاکی ناز ائیلئیورسن
اِراده هر یانا ائتسوْن گلیب دالۇنجا سۆرۆننهم
توْیۇن گؤرهنمهدیم امما لیباس-ی-قاره بۆرۆننهم
یوْخۇمدۇ چاره بۇ یئرده پناه صبره آپاررام
کئچیبدی نیسگیلون حدّهن،اۆرهگده قبره آپاررام
یازاندا مُحنتون «انور» گلهر تموجه دردی
بیلیر علی باشۇن اۆسته آنوْن نه نوعی ملهردی
قوْشار: انور اردبیلی
******
ای حسینین دوْغرانان قۇربانێ، اکبر آچ گؤزۆن
سالمـا گـؤزدهن بینـوا لیـلانـی، اکبـر آچ گؤزۆن
عؤمرۆم اوْلسا هر قدهر من آغلارام صبح-وْ-مساء
لیلینی بیر درده سالدۇن ای شبیه-ی-مصطفیٰ
درد-ی-جسمانی دگیل تاپسێن طبابَتلهن شفا
بیر طبیب ایستهر اوْلا روحانی، اکبر آچ گؤزۆن
ای نــژاد-ی-هــاشمیـده نــورس-وْ-رعنــا قــَدیـم
ائیله فکر ائتمه کی گلدۇن، خئیمییه من بیلمهدیم
گلمهگۆن بیلدیم ولی عذریم وارێدێ گلمهدیم
عفو ائله بۇ خانیمان ویرانی، اکبر آچ گؤزۆن
پاییـن-ی-پایـونـده اگلــهشـدیم مـن ای نورستـه گـۆل
چون حیا مانعدی باشۇن اۆسته گئچسهم خوْش دگیل
لاعلاجم سؤیلـه لیـلا باشینه تؤکسۆن نـه کـۆل
گؤرمهرهم اوْل صورت-ی-تابانی، اکبر آچ گؤزۆن
آتش-ی-قلبیمه وۇرمۇش داغ-ی-هئجرانون اتک
یاندێ قلبیم بۇ یانار اوْددان منی بیر یانه چک
توْی ائدیبسهن، خلعتیم بس هانێ، اکبر آچ گؤزۆن
حقّی واردۇر لیلینین گؤزدهن تؤکه خون-ی-جیگر
من سنی مئیدانه بۇ نوعی یوْلا سالدێم مگر
باشۇن اۆسته آچماسئیدی باشێنێ عمّهوْن اگر
زۆلفیمله پاک ائدهردیم قانێ اکبر آچ گؤزۆن
بیـر کنیــزهم بــاوفـــا اکبـــر قبـــول ائتسـوْن منــی
سن بیلیرسن کی نه قدری ایستئییر قلبیم سنی
قلبیمین بـاشینـه ضـم ائتـدیم بـۇ قانلێ چکمهنی
تاکـی شـدّت ائتمــهسیـن جریانـی اکبر آچ گؤزۆن
قانلێ گؤزیاشێم سارالمێش روییمی وئرمیش سئله
قلبیمی سێندێرما ائتمه نااۇمود اوْغلۇم بئله
خواهیشیم واردۇر عبانی گۆل یۆزۆندهن ردّ ائله
بیر منه گؤستهر رُخ-ی-زیبانی اکبر آچ گؤزۆن
ای جمال-ی-عالـم آراسـێ اوْلان شمــع-ی-ارم
یارهوه قان پرده چکمیش قوْیمئیۇر حدّین بیلـهم
بیـر عبــادور رؤیتـا" قێـرمێـز وجـودون گؤرمهرهم
گیزلهدیبدیـر دوْغـرانان اعضـانـی اکبر آچ گؤزۆن
برگ تک قلبیم اسیر، هئجرونده اوْلمۇش قان اوْغۇل
گۆل یۆزۆن گؤستهر آنوْندان ائیلهمه پئنهان اوْغۇل
گلسه شهزاده سفردهن ذبح اوْلار قۇربان اوْغۇل
ائیله قۇربان جانیوه بۇ جانی، اکبر آچ گؤزۆن
ثبت ائدهر «انور» سنین درد-وْ-ملالون دفتره
توشه تا اخذ ائیلهسین دار-ی-فنادهن محشره
زایر اوْلسۇن ایستهر بیرده مزار-ی-انوره
اوْردادۇر چون دردینین درمانی، اکبر آچ گؤزۆن
قوْشار: انور اردبیلی
******
